Instalacja wodno-kanalizacyjna w domu – najważniejsze zasady

Instalacja wodno-kanalizacyjna to jeden z tych elementów, których po wykończeniu domu w ogóle nie widać. Rury są ukryte w ścianach, pod posadzką, pod płytą fundamentową. Po wprowadzeniu się macie kran, prysznic, toaletę i pralkę – i tyle. Tyle widać na pierwszy rzut oka.

Tymczasem to, co zostało schowane w ścianach i pod podłogami, decyduje o codziennym komforcie życia w domu przez najbliższe dziesięciolecia. Słaby ciąg w pionie odpowietrzającym i z kratki w pralni unosi się zapach kanalizacji. Źle dobrane średnice rur wodociągowych i strumień pod prysznicem słabnie, gdy ktoś otworzy zlew w kuchni. Brak cyrkulacji ciepłej wody w dużym domu i każdego ranka marnujecie kilkanaście litrów wody, czekając, aż popłynie ciepła. Pominięty podlicznik wody ogrodowej i co miesiąc płacicie za odprowadzenie do kanalizacji wody, która w rzeczywistości poszła w trawnik.

To są błędy, których naprawa po wprowadzeniu się jest kosztowna albo niemożliwa bez ingerencji w wykończenia. Dlatego o instalacji wod-kan trzeba myśleć z wyprzedzeniem – zanim hydraulik schowa rury w ścianach i pod wylewką.

Kiedy hydraulik wchodzi na budowę

Instalacja wodno-kanalizacyjna w domu jednorodzinnym to nie jedna wizyta hydraulika. To kilka wizyt rozłożonych na różnych etapach budowy. Pierwsza odbywa się jeszcze przed wykonaniem płyty fundamentowej – wtedy układamy kanalizację pod płytą i przelotki na wodę. Druga to rozprowadzenie instalacji wodnej i kanalizacyjnej w bruzdach ściennych po murowaniu, równolegle lub bezpośrednio po elektryce. Trzecia to próba szczelności, którą hydraulik powinien wykonać przed tynkami i wylewkami. Czwarta to biały montaż – armatura, sedesy, umywalki, prysznice – na samym końcu wykończeniówki.

Kolejność prac na budowie jest ze sobą ściśle powiązana. Tynki gipsowe muszą być wykonane przed wylewkami – pisałem o tym w mojej książce w rozdziale o tynkach. Powód jest prosty: tynkowanie to praca brudna, masa pod wpływem grawitacji spływa w dół, a czystej wylewki nie chcemy później zdrapywać skrobakiem. Dlatego harmonogram wygląda tak: instalacje na ścianach (elektryka, woda, kanalizacja) – tynki maszynowe – wylewki podłogowe. Ale uwaga: zanim pojawią się tynki, hydraulik musi mieć zrobioną próbę szczelności. Bez tego zakrywanie instalacji to ryzyko, którego nie wolno podejmować.

Kanalizacja pod płytą fundamentową

Najważniejsze: kanalizacja pod płytą fundamentową jest praktycznie niedostępna na zawsze. Jeśli coś zostanie źle ułożone, źle uszczelnione albo zapomnicie o jakimś podejściu, naprawa wiąże się z kuciem płyty. Dlatego ten etap wykonuje się raz, dokładnie, z głową.

Pod płytą układamy rury kanalizacyjne pomarańczowe – do zastosowań zewnętrznych. W zależności od warunków gruntowych i głębokości stosujemy klasę SN4 lub SN8 (ta druga jest sztywniejsza i odporniejsza na obciążenia, dlatego pod drogą lub pod miejscem o większym obciążeniu bezwzględnie SN8). Spadek rur kanalizacyjnych powinien wynosić około 2%, czyli 2 cm na każdy metr bieżący. Mniejszy spadek to ryzyko zalegania zanieczyszczeń, większy – paradoksalnie też nie jest dobry, bo woda ucieka szybciej niż osad i rura się zarasta.

Średnica głównego przewodu kanalizacji wychodzącego z domu to standardowo 160 mm. Wewnątrz domu, pod płytą, układa się piony kanalizacyjne 110 mm prowadzone do każdego pionu w budynku oraz odejścia 50 mm do podejść pod prysznice, wanny, zlewy i odpływy liniowe.

Przed zalaniem płyty fundamentowej hydraulik musi wykonać próbę szczelności kanalizacji – najczęściej w wersji wodnej, polegającej na zalaniu instalacji i sprawdzeniu, czy nie ma wycieków. To moment, w którym jeszcze można bez problemu naprawić błąd. Po zalaniu płyty już nie.

Drugą sprawą, o której łatwo zapomnieć, są przelotki – rury osłonowe na wodę, prąd i internet. Rurę PE 32 lub PE 40 do wody, rurę osłonową na kabel WLZ od skrzynki przyłączeniowej do rozdzielnicy, rurę PE 32 jako przelotkę pod światłowód lub kabel internetowy. To wszystko musi być przygotowane przed zalaniem płyty.

Kanalizacja wewnętrzna – spadki i średnice

W domu jednorodzinnym kanalizacja wewnętrzna prowadzona jest pionami i poziomami. Pion zbiera ścieki z poszczególnych pięter i odprowadza je do kanalizacji pod płytą. Poziomy to rury idące od urządzeń (umywalki, wanny, prysznice, sedesy) do pionu.

Średnice są dobierane do urządzeń podłączanych do rury:

• Toaleta – 110 mm
• Prysznic, wanna, zlewozmywak, pralka, zmywarka – 50 mm
• Umywalka, bidet – 40 mm albo 50 mm (50 mm bezpieczniej, bo mniejsze ryzyko zatkania)

Spadek poziomych rur kanalizacyjnych wewnątrz domu utrzymujemy w przedziale 2–3%. Mniej niż 2% to ryzyko zalegania, więcej niż 3% może powodować, że woda spływa szybciej niż papier toaletowy i zanieczyszczenia stałe – co prowadzi do zarastania.

Pion odpowietrzający – element, którego nie wolno pominąć

Każdy pion kanalizacyjny w domu musi być odpowietrzony – czyli przedłużony ponad dach. Jeśli tego nie zrobimy, dzieje się coś bardzo nieprzyjemnego: spuszczanie wody w toalecie albo opróżnianie wanny powoduje powstanie podciśnienia w rurze. Podciśnienie wysysa wodę z syfonów innych urządzeń – z umywalki, ze zlewu w kuchni, z odpływu liniowego pod prysznicem. A pusty syfon to bezpośrednie połączenie wnętrza domu z kanalizacją, czyli zapach kanałów wprost do mieszkania.

Pion odpowietrzający wyprowadzamy ponad dach, zakończony specjalnym kominkiem odpowietrzającym (czasem nazywanym wywiewką). Średnica wywiewki musi być co najmniej taka sama jak pionu – czyli 110 mm dla pionu z toaletą. W dachach spadzistych kominek wystaje minimum 50 cm ponad pokrycie. W dachach płaskich – 30 cm ponad warstwę żwiru lub balastu.

Alternatywą bywają zawory napowietrzające montowane wewnątrz domu (na strychu, w szafce). Działają, ale jako rozwiązanie rezerwowe – nie zastępują pełnego odpowietrzenia ponad dach w głównym pionie. W domu jednorodzinnym lepiej zaplanować klasyczne wyprowadzenie ponad dach.

Wysokości podejść – praktyczne wymiary

Hydraulik, który rozprowadza instalację, ma własne nawyki i własne wymiary „standardowe". Problem polega na tym, że tych wymiarów jest co najmniej kilka wersji w branży i każdy fachowiec może je rozumieć trochę inaczej. Dlatego te wymiary spisuje się i przed rozpoczęciem prac uzgadnia z hydraulikiem, jakie standardy stosujemy.

Na moich budowach 4izby najczęściej stosowane wysokości to:

• Podejście pod zlewozmywak kuchenny – kanalizacja na wysokości około 50 cm od poziomu zero, woda ciepła i zimna na tej samej wysokości
• Podejście pod umywalkę w łazience – kanalizacja 50 cm, woda 55–60 cm (umywalka montowana standardowo na wysokości 85 cm)
• Podejście pod pralkę – kanalizacja 60 cm, woda 80 cm (pralka ma syfon wewnętrzny)
• Podejście pod zmywarkę – kanalizacja 50 cm, woda 60 cm
• Podejście pod sedes wiszący – stelaż podtynkowy z dolnym lub tylnym podejściem 110 mm
• Podejście pod prysznic z odpływem liniowym – odpływ przy ścianie lub przy szybce, spadek jednokierunkowy ku odpływowi

To są wartości wyjściowe. Każdy projekt łazienki może wymagać korekty – dlatego rozmowa z architektem wnętrz, jeśli korzystacie z jego usług, albo z osobą układającą płytki, powinna odbyć się przed zakryciem instalacji w ścianach. Kafelkarz musi wiedzieć, gdzie hydraulik wyprowadził podejścia, żeby dopasować do tego rozkład płytek i fugowanie.

Osobnym tematem jest podejście pod zmiękczacz wody. Jeśli w okolicy macie twardą wodę – a w większości Polski tak właśnie jest – zmiękczacz to inwestycja, która oszczędza wam armaturę, baterie, pralkę, zmywarkę i bojler. Zmiękczacz montuje się najczęściej w kotłowni albo w pomieszczeniu gospodarczym przy wejściu wody do domu. Wymaga podejścia kanalizacyjnego (na popłuczyny z regeneracji żywicy), gniazda elektrycznego i miejsca na sól. Jeśli zapomnicie o tym na etapie hydrauliki, później będziecie kuć ścianę pod kanalizację – a tego się nie chce.

Instalacja wodna – dobór rur

W domu jednorodzinnym standardem są dziś rury PEX wielowarstwowe – elastyczny rdzeń z polietylenu sieciowanego, warstwa aluminium dla stabilności wymiarowej i zewnętrzna warstwa PEX dla odporności mechanicznej. Tego rodzaju rury są łatwe w montażu, dobrze tolerują ruchy budynku i mają wystarczającą trwałość, żeby wytrzymać dziesięciolecia w ścianie.

Alternatywą są rury PP (polipropylenowe), które łączy się przez zgrzewanie. PP jest tańsze, ale złącza są sztywniejsze i ryzyko nieszczelności przy nieprawidłowo wykonanym zgrzewie wyższe. W domu jednorodzinnym PEX zwycięża pod każdym względem.

Najważniejszy element instalacji wodnej to nie sama rura, tylko złączka. Złączki w PEX-ie dzielimy na dwa rodzaje:

• Zaciskane (press) – łączone specjalnym narzędziem, które trwale zaciska tuleję na rurze. Połączenie jest jednorazowe, ale praktycznie wieczne.
• Skręcane – łączone gwintem, można je rozkręcić i ponownie skręcić. Wadą jest to, że w czasie ulegają poluzowaniu, szczególnie przy zmianach temperatury.

Zasada bezwzględna: pod posadzką i w bruzdach ściennych stosujemy wyłącznie złączki zaciskane. Skręcanych nigdy nie zakrywamy. Powód jest prosty – skręcana złączka, która zacznie przeciekać po pięciu latach pod wylewką, zaleje wam podłogę bez żadnego ostrzeżenia. Złączka zaciskana po prawidłowym montażu jest tak samo trwała jak sama rura.

Wyjątkiem są miejsca, w których złączka pozostaje dostępna – pod umywalką, za pralką, przy bojlerze. Tam można stosować skręcane, bo w razie problemu są w zasięgu klucza nastawnego.

Średnice i stopniowanie

Średnice rur wodnych w domu jednorodzinnym dobiera się od najgrubszej (na wejściu) do najcieńszej (przy urządzeniu). Stopniowanie wygląda mniej więcej tak:

• Główna rura wejściowa do domu – PE 32 lub PE 40 (przyłącze)
• Rozdzielacz wody w kotłowni – wyjścia 25 mm
• Rozprowadzenie do łazienek i kuchni – 20 mm
• Podejścia do urządzeń – 16 mm albo 20 mm

Im więcej punktów poboru wody na jednej gałęzi, tym grubsza rura zasilająca. Jeśli z jednej rury 16 mm chcecie zasilić jednocześnie prysznic, umywalkę i sedes – ciśnienie spadnie, gdy ktoś otworzy drugi kran w łazience. Dlatego prowadząc instalację, hydraulik powinien rozumieć logikę użytkowania domu – ile osób będzie korzystać z łazienki rano, czy planujecie deszczownię w prysznicu (pobiera dużo wody), czy mamy duży prysznic boczny.

Najlepszym rozwiązaniem dla domu jednorodzinnego jest tak zwany rozdzielacz – belka rozdzielająca z osobnymi wyjściami do każdego punktu poboru wody. Każdy kran, każdy prysznic, każde urządzenie ma własną gałąź wracającą do rozdzielacza. Dzięki temu otwarcie jednego kranu w żaden sposób nie wpływa na ciśnienie w drugim. Rozdzielacz montuje się w kotłowni albo w szafce w korytarzu i ma na każdym wyjściu zawór odcinający – co bardzo upraszcza ewentualne naprawy w przyszłości (zamykacie tylko jedno wyjście, reszta domu działa).

Cyrkulacja ciepłej wody użytkowej

Cyrkulacja CWU to dodatkowa pętla w instalacji ciepłej wody, która powoduje, że ciepła woda w rurach krąży nieprzerwanie i jest dostępna „od razu" po odkręceniu kranu. Bez cyrkulacji, po dłuższej przerwie w użytkowaniu, woda w rurach stygnie – po odkręceniu kranu trzeba odczekać kilka, kilkanaście, a czasem ponad dwadzieścia sekund, zanim popłynie ciepła. To jest zarówno strata czasu, jak i strata wody (cała ta zimna woda idzie do kanalizacji).

Czy cyrkulacja jest potrzebna w każdym domu? Nie. W małym domu parterowym, w którym łazienka jest w odległości kilku metrów od bojlera, rezygnacja z cyrkulacji jest racjonalna. W większym domu, gdzie najdalsza łazienka jest oddalona od bojlera o 15–20 metrów rurociągu, cyrkulacja zaczyna mieć sens. W domach piętrowych, w których bojler stoi w kotłowni na parterze, a sypialnie z łazienkami są na piętrze – cyrkulacja jest praktycznie obowiązkowa, jeśli zależy wam na komforcie.

Wykonanie cyrkulacji jest proste: równolegle do rury z ciepłą wodą prowadzi się dodatkową rurę PEX 16 mm – od najdalszego punktu poboru z powrotem do bojlera. W obwód cyrkulacyjny wpinamy małą pompkę cyrkulacyjną i programator czasowy. Programator pozwala uruchamiać cyrkulację tylko w tych godzinach, kiedy jej potrzebujecie – rano przed pracą, wieczorem przed kąpielą – a wyłączać w nocy i w godzinach pracy, kiedy nikogo nie ma w domu. Dzięki temu nie marnujemy energii na utrzymywanie ciepłej wody w rurach 24 godziny na dobę.

Uwaga: cyrkulacja musi być przemyślana razem z izolacją rur. Rurę z ciepłą wodą izolujemy obowiązkowo – inaczej cyrkulacja będzie ogrzewać sąsiednie pomieszczenia, a nie wodę. Otulina termiczna na rurze ciepłej wody i na rurze cyrkulacyjnej to standard, który dobry hydraulik wykonuje bez przypominania.

Podlicznik wody ogrodowej – rzecz, której się nie zapomina

Każda kropla wody, która wchodzi do domu, jest mierzona przez wodomierz głównego dostawcy. I za każdą kroplę płacicie zarówno za wodę, jak i za odprowadzenie ścieków – bo zakład wodociągowy zakłada, że woda, która weszła do domu, wyjdzie z niego do kanalizacji.

Problem polega na tym, że woda, którą podlewacie ogród, nie wraca do kanalizacji. Wsiąka w ziemię. Mimo to, jeśli nie macie podlicznika, płacicie za nią jak za ścieki. W skali roku, przy regularnym podlewaniu trawnika i automatycznym nawadnianiu, to są naprawdę niemałe pieniądze.

Rozwiązaniem jest osobny obieg wody ogrodowej z własnym podlicznikiem. Rura wodociągowa wychodząca na zewnątrz domu (do kranu ogrodowego, do automatycznego nawadniania) przechodzi przez podlicznik. Zakład wodociągowy odejmuje wskazania podlicznika od głównego wodomierza i nie nalicza opłaty za odprowadzenie ścieków od tej różnicy.

Średnica rury ogrodowej powinna wynosić co najmniej 20 mm – jeśli planujecie automatyczne nawadnianie z kilkoma sekcjami, większa średnica zapewni odpowiednią wydajność. Mniejsza rura ograniczy ciśnienie i sprawi, że zraszacze nie będą miały odpowiedniego zasięgu.

Strefy mokre – co warto przewidzieć

Każda łazienka, kuchnia, pralnia i kotłownia to strefa mokra. W tych pomieszczeniach hydraulika musi być przemyślana łącznie z hydroizolacją i z układem płytek. Pisałem o hydroizolacji łazienek w mojej książce, w rozdziale o wykończeniu łazienek – żaden hydraulik nie zrobi za was projektu wnętrza, dlatego decyzja o tym, gdzie staną wanna, prysznic, sedes i umywalka, musi zapaść przed wejściem hydraulika do bruzd ściennych.

Drobny szczegół, który ma znaczenie: w łazienkach nie osadzamy puszek elektrycznych ani podejść hydraulicznych „na sztywno" w jednym konkretnym miejscu. Ze ściany wystawiamy luźny zapas rury PEX – około 20–30 cm – żeby kafelkarz mógł samodzielnie ustawić podejście dokładnie tam, gdzie wypadnie z fugowaniem. To samo z elektryką: o ile w pokojach puszki osadzamy „na sztywno", o tyle w łazience zostawiamy zapas kabla z wystającą ze ściany pętelką, żeby fachowiec dopasował puszkę do układu płytek. Drobiazg, ale na koniec wszystko się zgadza w kafelkach.

W kuchni przewidźcie podejście pod kostkarkę w lodówce, jeśli planujecie taką lodówkę – pojedyncza rura PEX 16 mm z zaworem odcinającym, doprowadzona do miejsca zabudowy. Brzmi banalnie, ale wielu inwestorów zapomina, a doświadczenie polega na pamiętaniu o takich rzeczach na etapie surowego stanu.

Próba szczelności – bez tego nie ma odbioru

Próba szczelności to obowiązkowy etap odbioru instalacji wodnej. Bez niej nie wolno tynkować ścian ani wylewać posadzek. Próba polega na napełnieniu instalacji medium pod ciśnieniem i odczekaniu określonego czasu – jeśli ciśnienie nie spadło, instalacja jest szczelna.

Są dwie wersje próby:

Próba wodna. Instalację napełniamy wodą i podnosimy ciśnienie do 10 barów (czyli około 1,5 razy więcej niż maksymalne ciśnienie robocze, które w domu jednorodzinnym rzadko przekracza 6 barów). Po 2 godzinach ciśnienie nie powinno spaść więcej niż o 0,2 bara. Jeśli spadło – jest gdzieś nieszczelność, trzeba szukać.

Próba powietrzna. Instalację napełniamy sprężonym powietrzem do ciśnienia 3 barów. Czas próby również 2 godziny. Wadą próby powietrznej jest to, że trudniej zlokalizować mikroprzeciek (powietrze ucieka cicho i bez śladu), zaletą – że nie ryzykujemy zalania budowy w razie awarii.

Po próbie hydraulik wystawia protokół. To dokument, który zachowuje się w teczce odbiorowej – będzie was bronił, gdyby kiedyś coś się stało i ubezpieczyciel pytał o staranność wykonania prac. Na moich budowach 4izby protokół próby szczelności jest standardowym elementem dokumentacji powykonawczej.

Po próbie wodnej instalację należy przedmuchać sprężonym powietrzem, żeby usunąć z niej resztki wody – w miejscach niskich nie zostawiajmy stojącej wody, szczególnie zimą, kiedy zamarznięcie rury w nieogrzewanym jeszcze domu może rozsadzić ją od środka.

Co po hydrauliku – kolejność dalszych prac

Gdy próba szczelności jest zaliczona, instalacja wod-kan jest gotowa do zakrycia. Nie oznacza to, że tu kończy się rola hydraulika – wraca on jeszcze kilka razy:

• Po wykonaniu wylewek i przed gładziami – hydraulik dokańcza ewentualne podejścia, których nie dało się zakończyć przed wylewkami, montuje rozdzielacze ogrzewania podłogowego, jeśli ich nie zamontował wcześniej.
• Po skończonym płytkowaniu łazienek – wkracza biały montaż: sedesy, umywalki, baterie, kabiny prysznicowe, wanny.
• Po skończonej kuchni – podpięcie zlewu, zmywarki, baterii kuchennej.
• Na koniec – podpięcie pralki, suszarki bębnowej, lodówki z kostkarką.

Cała hydraulika to praca rozłożona na cały okres budowy – od pierwszej wizyty przed płytą fundamentową aż do ostatniej, gdy hydraulik wkręca grzejnik łazienkowy w ścianę przed odbiorem domu. Dlatego od początku współpracujcie z jednym fachowcem (albo z jedną firmą hydrauliczną), który prowadzi instalację od początku do końca. Zmiana hydraulika w środku budowy to częsta przyczyna problemów odpowiedzialnościowych – jak coś przecieka, każdy zwala winę na poprzednika.

Najczęściej spotykane problemy

Po latach prowadzenia robót na budowach 4izby najczęściej spotykane problemy w instalacjach wodno-kanalizacyjnych to:

Brak pionu odpowietrzającego. Czasami wykonawca pomija wyprowadzenie pionu ponad dach „bo tak szybciej" i zastępuje to zaworem napowietrzającym schowanym na strychu. Po roku użytkowania zaczynają się problemy z zapachem z kratek odpływowych. Naprawa wymaga wyprowadzenia pionu przez dach – czyli ingerencji w pokrycie dachowe.

Skręcane złączki pod posadzką. Każda złączka skręcana zakopana w wylewce to bomba zegarowa. Widziałem przypadki, kiedy taka złączka zaczynała przeciekać po 7–8 latach. Naprawa to skuwanie wylewki, paneli, zalanego podłoża. Złączki pod posadzką wyłącznie zaciskane.

Zbyt mała średnica rury wodnej. Hydraulik prowadzi 16 mm „bo wszędzie tak się robi", a w łazience z deszczownią i drugim panelem prysznicowym ciśnienie spada o połowę, gdy ktoś otworzy zlew w kuchni. Naprawa wymaga przeciągnięcia grubszej rury – niemożliwa bez kucia ścian.

Brak izolacji rur z ciepłą wodą. Rura ciepłej wody bez otuliny to strata energii i ryzyko, że woda dochodzi do kranu już chłodna w długich odcinkach. Otulina termiczna na całej długości CWU to standard, którego brak widać dopiero po roku użytkowania, gdy rachunki za ogrzewanie wody są wyższe niż się spodziewaliście.

Brak podlicznika ogrodowego. Banalny błąd, którego naprawa wymaga przeprowadzenia osobnego obiegu wody na zewnątrz – jeśli ogród już został założony, oznacza to przekopanie trawnika.

Pomieszczenie pralni bez podejścia kanalizacyjnego do zmiękczacza. Po roku użytkowania okazuje się, że zmiękczacza nie da się zamontować, bo nie ma gdzie odprowadzić popłuczyn z regeneracji żywicy.

Podsumowanie

Instalacja wodno-kanalizacyjna to inwestycja, której nie widać po skończonej budowie, ale którą czuje się każdego dnia w domu. Najważniejsze zasady to: dobre rozplanowanie podejść z uwzględnieniem projektu wnętrza łazienek i kuchni, prawidłowe spadki kanalizacji (2–3%), wyprowadzony ponad dach pion odpowietrzający, rury PEX wielowarstwowe z zaciskanymi złączkami pod posadzką i w bruzdach, stopniowanie średnic od 32 mm na wejściu do 16 mm przy urządzeniach, izolacja rur z ciepłą wodą, cyrkulacja CWU w większych domach, podlicznik wody ogrodowej oraz obowiązkowa próba szczelności przed zakryciem instalacji tynkami i wylewkami.

Hydraulika to dziedzina, w której pośpiech i oszczędności mszczą się latami. Dobry hydraulik nie jest tani, ale różnica w cenie między dobrym a przeciętnym fachowcem to ułamek tego, co kosztuje naprawa po wprowadzeniu się do domu. Dlatego w tym miejscu inwestujcie świadomie – w człowieka, w materiały, w czas potrzebny na poprawne wykonanie próby szczelności i protokołu.

Niniejszy artykuł opisuje praktyki wykonawcze stosowane na moich budowach. Konkretne warunki Waszej budowy – układ pomieszczeń, technologia, wymagania projektu sanitarnego, lokalne przepisy i normy techniczne – mogą wymagać dostosowania przedstawionych zaleceń. Wszystkie prace związane z instalacją wodno-kanalizacyjną powinny być wykonywane przez osoby z odpowiednimi uprawnieniami, pod nadzorem kierownika budowy. W przypadku wątpliwości skonsultujcie się z projektantem instalacji sanitarnych.